[color=]NATO'ya Üye Ülke Sayısı Kaç? Bir Sayının Arkasındaki 77 Yıllık Hikâye[/color]
Geçenlerde arkadaşlarla oturup dünya haritasının başında sohbet ederken konu bir anda NATO'ya geldi. Masada biri “NATO'da kaç ülke var?” diye sordu. Herkes farklı bir sayı söyledi. Biri 30 dedi, başka biri 31, bir arkadaşımız ise “Finlandiya'dan sonra 31 olmuştu galiba” diye hatırladı. Ben de telefonumu çıkarıp kontrol ettiğimde karşıma çıkan sayı oldukça netti: 32.
Ama o anda fark ettim ki aslında sorunun cevabı yalnızca “32 ülke” demekten ibaret değil. Çünkü 32 sayısının arkasında İkinci Dünya Savaşı'nın yıkıntıları, Soğuk Savaş, Avrupa'nın siyasi dönüşümü, tarafsızlık politikaları, Türkiye'nin NATO'ya katılması, Sovyetler Birliği'nin dağılması ve son yıllarda Finlandiya ile İsveç'in üyelik süreçleri gibi birbirinden çok farklı hikâyeler bulunuyor.
Bu yüzden konuyu kuru bir ülke listesi olarak değil, sanki bir akşam sohbetinde yaşanmış küçük bir hikâye gibi anlatmak istiyorum. Belki siz de okurken “Ben bunu böyle düşünmemiştim” diyeceksiniz.
[color=]Masadaki İlk Soru: “Peki NATO Neden Kuruldu?”[/color]
Hikâyemizde iki arkadaş olsun: Murat ve Elif.
Murat haritanın başına geçtiğinde ilk yaptığı şey ülkeleri saymak oldu. Ona göre mesele basitti: NATO bir savunma ittifakıydı, dolayısıyla önce kimlerin üye olduğunu bilmek gerekiyordu.
Elif ise masadaki kahvelerden birini eline alıp biraz farklı bir soru sordu:
“İyi de bu ülkeler neden aynı masada oturmaya başladı?”
İşte bence asıl hikâye burada başlıyor.
NATO, 4 Nisan 1949'da Kuzey Atlantik Antlaşması'nın imzalanmasıyla kuruldu. İlk aşamada ittifakın 12 kurucu üyesi vardı: Belçika, Kanada, Danimarka, Fransa, İzlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Portekiz, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri. NATO+1
Murat hemen araya girdi:
“Yani başlangıçta 12 ülkeymiş.”
“Elbette,” dedi Elif, “ama önemli olan sadece 12 olması değil. Bu 12 ülkenin neden bir araya geldiği.”
İkinci Dünya Savaşı Avrupa'yı büyük ölçüde yıpratmıştı. Ardından Soğuk Savaş'ın siyasi ve askeri gerilimi ortaya çıktı. NATO'nun kuruluşunda temel fikir, üyelerin güvenliğini ortak savunma anlayışı üzerinden birbirine bağlamaktı. Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 5. maddesi de bu kolektif savunma ilkesini ittifakın merkezine yerleştirdi. NATO+1
Burada Murat'ın yaklaşımı daha stratejikti:
“Demek ki mesele, tek tek ülkelerin askeri gücünden ziyade birlikte hareket edebilmek.”
Elif ise başka bir noktaya dikkat çekti:
“Ve birlikte hareket edebilmek sadece askeri plan yapmak değil. Ülkelerin birbirine güvenmesi, birbirini dinlemesi ve ortak karar verebilmesi de gerekiyor.”
Bu küçük tartışma aslında NATO'nun yapısını anlamak açısından oldukça güzel bir örnekti. Çünkü ittifak yalnızca askerî kapasite üzerinden okunabilecek bir yapı değil; siyasi istişare ve ortak karar alma mekanizmaları da önemli.
[color=]12'den 32'ye: Haritadaki Renkler Nasıl Değişti?[/color]
Murat bu kez haritayı açtı ve yıllara göre NATO'nun genişlemesini incelemeye başladı.
1952'de Yunanistan ve Türkiye NATO'ya katıldı. 1955'te Batı Almanya ittifaka dahil oldu. 1982'de İspanya üye oldu. Sonrasında Soğuk Savaş'ın bitmesiyle birlikte genişleme süreci daha farklı bir karakter kazandı. NATO+1
Murat'ın gözleri büyüdü:
“Yani NATO'nun tarihi aslında Avrupa'nın siyasi tarihiyle birlikte ilerliyor.”
Elif başını salladı.
“Evet. Bir ittifakın üye sayısını takip etmek bazen kıtanın geçirdiği dönüşümü takip etmek gibi.”
1999'da Çekya, Macaristan ve Polonya'nın katılmasıyla sayı 19'a çıktı. 2004 yılında Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya ve Slovenya'nın katılımıyla büyük bir genişleme yaşandı. Daha sonra Arnavutluk ve Hırvatistan 2009'da, Karadağ 2017'de, Kuzey Makedonya ise 2020'de NATO'ya katıldı. Finlandiya 2023'te üye oldu. NATO+1
Ve sonra sıra İsveç'e geldi.
[color=]Son Parça: İsveç'in Katılımıyla 32 Ülke[/color]
Elif, haritanın kuzeyine parmağını koydu.
“İşte günümüzdeki 32 sayısını tamamlayan ülke burası.”
İsveç, 7 Mart 2024'te NATO'nun 32. üyesi oldu. İsveç'in katılımıyla NATO'nun üye sayısı 32'ye yükseldi. NATO da aynı tarihte İsveç'in ittifaka katılmasıyla toplam üye sayısının 32 olduğunu resmen duyurdu. NATO+1
Bu ayrıntı özellikle ilginç çünkü İsveç uzun yıllar askeri bağlantısızlık politikasıyla anılmıştı. Dolayısıyla İsveç'in NATO üyeliği yalnızca bir ülkenin daha listeye eklenmesi değildi; Avrupa güvenlik ortamındaki değişimin de önemli göstergelerinden biriydi.
Murat bir süre sessiz kaldı.
“Demek 32 sayısını görünce aslında son birkaç yıldaki Avrupa güvenlik tartışmalarını da hatırlamak gerekiyor.”
“Tam olarak,” dedi Elif.
Burada karakterlerin yaklaşımı da birbirini tamamlıyordu. Murat sürekli haritadaki stratejik noktaları, savunma kapasitesini ve coğrafi konumu inceliyordu. Elif ise ülkelerin toplumlarının yaşadığı tarihsel deneyimleri, kamuoyundaki tartışmaları ve farklı ülkelerin güvenlik algılarını düşünüyordu.
İkisinden birinin yaklaşımı diğerini geçersiz kılmıyordu.
Tam tersine, haritayı daha anlamlı hale getiriyordu.
[color=]Peki Bugün NATO'da Hangi Ülkeler Var?[/color]
Masadaki sohbet ilerledikçe Murat bu kez “Tam listeyi çıkaralım” dedi.
Bugün NATO'nun 32 üyesi bulunuyor:
- Arnavutluk
- Almanya
- Amerika Birleşik Devletleri
- Belçika
- Birleşik Krallık
- Bulgaristan
- Çekya
- Danimarka
- Estonya
- Finlandiya
- Fransa
- Hırvatistan
- Hollanda
- İspanya
- İzlanda
- İtalya
- Kanada
- Karadağ
- Kuzey Makedonya
- Letonya
- Litvanya
- Lüksemburg
- Macaristan
- Norveç
- Polonya
- Portekiz
- Romanya
- Slovakya
- Slovenya
- Türkiye
- Yunanistan
- İsveç
Bu sayı, NATO'nun güncel resmi üye ülke bilgileriyle uyumludur. NATO'nun resmi kaynaklarında da ittifakın 32 üyeden oluştuğu belirtilmektedir. NATO+1
[color=]32 Sayısı Neden Tek Başına Yeterli Değil?[/color]
Burada hikâyemizin belki de en önemli kısmına geliyoruz.
Bir ittifakın üye sayısını bilmek kolaydır. Zor olan, o sayının ne anlattığını anlamaktır.
Murat:
“32 ülke demek 32 farklı ordu demek.”
Elif:
“Ve aynı zamanda 32 farklı tarih, 32 farklı toplum ve güvenlik konusunda 32 farklı deneyim demek.”
Bu konuşma bana göre NATO'yu anlamanın en önemli noktalarından birini gösteriyor. Üyelerin aynı ittifakta bulunması, her konuda aynı düşünmeleri anlamına gelmiyor. NATO'nun karar mekanizmasında konsensüs önemli bir yere sahip. NATO, üyelerin siyasi ve güvenlik meselelerini görüşüp ortak kararlar aldığı bir yapı olarak tanımlanıyor. NATO+1
Bu nedenle 32 sayısını yalnızca “kaç tane ülke var?” sorusunun cevabı olarak görmek biraz eksik kalıyor.
Asıl soru belki de şu:
32 farklı ülke, ortak güvenlik konusunda nasıl aynı masada karar alabiliyor?
Bu sorunun cevabı ise NATO'nun yalnızca askerî bir yapı olmadığını anlamamıza yardımcı oluyor.
[color=]Türkiye'nin Hikâyedeki Yeri[/color]
Murat Türkiye'nin üzerine geldiğinde kısa bir süre durdu.
“Biz ne zaman katılmıştık?”
Elif hemen tarihleri kontrol etti.
Türkiye, 18 Şubat 1952'de Yunanistan ile birlikte NATO'ya katıldı. Böylece kuruluşundan yalnızca birkaç yıl sonra ittifakın üye sayısı 14'e yükseldi. NATO
Türkiye'nin konumu NATO açısından tarih boyunca dikkat çekici oldu. Avrupa ile Asya'nın kesişimindeki coğrafi konumu, Karadeniz, Akdeniz ve Orta Doğu'ya yakınlığı ve uzun yıllara yayılan ittifak üyeliği, ülkenin NATO içindeki stratejik öneminin tartışılmasına neden oldu.
Ama burada yine yalnızca haritaya bakmak yeterli değil.
Çünkü bir ülkenin NATO üyeliği, o ülkenin toplumunda güvenlik, dış politika ve uluslararası ilişkiler konusunda farklı görüşlerin ortaya çıkmasına da yol açabiliyor.
Elif bunu şöyle ifade etti:
“Haritadaki sınırlar sabit görünüyor ama insanların güvenlik algıları zaman içinde değişiyor.”
Murat da ekledi:
“Ve stratejik koşullar değiştikçe ülkelerin öncelikleri de değişiyor.”
Aslında bu iki cümle NATO'nun neden 1949'daki haliyle 2026'daki hali arasında önemli farklar olduğunu anlatıyor.
[color=]Bir Sayının İçinden Tarihe Bakmak[/color]
Sohbetimizin sonunda masadaki harita hâlâ açıktı.
Başlangıçta herkes sadece “NATO kaç ülke?” sorusunun cevabını arıyordu.
Sonunda ise konu 1949'a, Soğuk Savaş'a, Türkiye'nin üyeliğine, Avrupa'nın siyasi dönüşümüne ve İsveç'in 2024'te katılmasıyla oluşan 32 üyeli yapıya kadar uzanmıştı.
Bugün için net cevap şu:
NATO'nun 32 üyesi vardır. Son katılan ülke İsveç'tir ve İsveç 7 Mart 2024'te NATO'nun 32. üyesi olmuştur. NATO+1
Fakat bence bu sorunun daha ilginç tarafı, “32” rakamından sonra başlıyor.
Çünkü 1949'da 12 ülkeyle başlayan bir ittifakın 2024'te 32 üyeye ulaşması, Avrupa ve Kuzey Amerika'daki güvenlik anlayışının zaman içinde nasıl değiştiğini gösteren bir tarih çizgisi sunuyor. NATO'nun kuruluşundan bugüne kadar genişleme dalgaları farklı dönemlerin siyasi ve güvenlik koşullarıyla bağlantılı olarak gerçekleşti. NATO
Ve belki bir dahaki sefere biri size “NATO'da kaç ülke var?” diye sorduğunda sadece “32” demek yerine küçük bir ekleme yapabilirsiniz:
“32 ülke var; ama o 32 sayısının arkasında 1949'dan bugüne uzanan oldukça uzun bir tarih var.”
Bence asıl ilginç olan da bu.
Sizce NATO'nun tarihini anlamak için yalnızca üye ülkelerin sayısına bakmak yeterli mi? Yoksa her yeni üyeliği, gerçekleştiği dönemin siyasi ve toplumsal şartlarıyla birlikte değerlendirmek mi gerekiyor?
Kaynak olarak NATO'nun güncel üye listesi, Kuzey Atlantik Antlaşması ve NATO'nun kuruluş/genişleme tarihçesi esas alınmıştır. NATO+2NATO+2
Geçenlerde arkadaşlarla oturup dünya haritasının başında sohbet ederken konu bir anda NATO'ya geldi. Masada biri “NATO'da kaç ülke var?” diye sordu. Herkes farklı bir sayı söyledi. Biri 30 dedi, başka biri 31, bir arkadaşımız ise “Finlandiya'dan sonra 31 olmuştu galiba” diye hatırladı. Ben de telefonumu çıkarıp kontrol ettiğimde karşıma çıkan sayı oldukça netti: 32.
Ama o anda fark ettim ki aslında sorunun cevabı yalnızca “32 ülke” demekten ibaret değil. Çünkü 32 sayısının arkasında İkinci Dünya Savaşı'nın yıkıntıları, Soğuk Savaş, Avrupa'nın siyasi dönüşümü, tarafsızlık politikaları, Türkiye'nin NATO'ya katılması, Sovyetler Birliği'nin dağılması ve son yıllarda Finlandiya ile İsveç'in üyelik süreçleri gibi birbirinden çok farklı hikâyeler bulunuyor.
Bu yüzden konuyu kuru bir ülke listesi olarak değil, sanki bir akşam sohbetinde yaşanmış küçük bir hikâye gibi anlatmak istiyorum. Belki siz de okurken “Ben bunu böyle düşünmemiştim” diyeceksiniz.
[color=]Masadaki İlk Soru: “Peki NATO Neden Kuruldu?”[/color]
Hikâyemizde iki arkadaş olsun: Murat ve Elif.
Murat haritanın başına geçtiğinde ilk yaptığı şey ülkeleri saymak oldu. Ona göre mesele basitti: NATO bir savunma ittifakıydı, dolayısıyla önce kimlerin üye olduğunu bilmek gerekiyordu.
Elif ise masadaki kahvelerden birini eline alıp biraz farklı bir soru sordu:
“İyi de bu ülkeler neden aynı masada oturmaya başladı?”
İşte bence asıl hikâye burada başlıyor.
NATO, 4 Nisan 1949'da Kuzey Atlantik Antlaşması'nın imzalanmasıyla kuruldu. İlk aşamada ittifakın 12 kurucu üyesi vardı: Belçika, Kanada, Danimarka, Fransa, İzlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Portekiz, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri. NATO+1
Murat hemen araya girdi:
“Yani başlangıçta 12 ülkeymiş.”
“Elbette,” dedi Elif, “ama önemli olan sadece 12 olması değil. Bu 12 ülkenin neden bir araya geldiği.”
İkinci Dünya Savaşı Avrupa'yı büyük ölçüde yıpratmıştı. Ardından Soğuk Savaş'ın siyasi ve askeri gerilimi ortaya çıktı. NATO'nun kuruluşunda temel fikir, üyelerin güvenliğini ortak savunma anlayışı üzerinden birbirine bağlamaktı. Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 5. maddesi de bu kolektif savunma ilkesini ittifakın merkezine yerleştirdi. NATO+1
Burada Murat'ın yaklaşımı daha stratejikti:
“Demek ki mesele, tek tek ülkelerin askeri gücünden ziyade birlikte hareket edebilmek.”
Elif ise başka bir noktaya dikkat çekti:
“Ve birlikte hareket edebilmek sadece askeri plan yapmak değil. Ülkelerin birbirine güvenmesi, birbirini dinlemesi ve ortak karar verebilmesi de gerekiyor.”
Bu küçük tartışma aslında NATO'nun yapısını anlamak açısından oldukça güzel bir örnekti. Çünkü ittifak yalnızca askerî kapasite üzerinden okunabilecek bir yapı değil; siyasi istişare ve ortak karar alma mekanizmaları da önemli.
[color=]12'den 32'ye: Haritadaki Renkler Nasıl Değişti?[/color]
Murat bu kez haritayı açtı ve yıllara göre NATO'nun genişlemesini incelemeye başladı.
1952'de Yunanistan ve Türkiye NATO'ya katıldı. 1955'te Batı Almanya ittifaka dahil oldu. 1982'de İspanya üye oldu. Sonrasında Soğuk Savaş'ın bitmesiyle birlikte genişleme süreci daha farklı bir karakter kazandı. NATO+1
Murat'ın gözleri büyüdü:
“Yani NATO'nun tarihi aslında Avrupa'nın siyasi tarihiyle birlikte ilerliyor.”
Elif başını salladı.
“Evet. Bir ittifakın üye sayısını takip etmek bazen kıtanın geçirdiği dönüşümü takip etmek gibi.”
1999'da Çekya, Macaristan ve Polonya'nın katılmasıyla sayı 19'a çıktı. 2004 yılında Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya ve Slovenya'nın katılımıyla büyük bir genişleme yaşandı. Daha sonra Arnavutluk ve Hırvatistan 2009'da, Karadağ 2017'de, Kuzey Makedonya ise 2020'de NATO'ya katıldı. Finlandiya 2023'te üye oldu. NATO+1
Ve sonra sıra İsveç'e geldi.
[color=]Son Parça: İsveç'in Katılımıyla 32 Ülke[/color]
Elif, haritanın kuzeyine parmağını koydu.
“İşte günümüzdeki 32 sayısını tamamlayan ülke burası.”
İsveç, 7 Mart 2024'te NATO'nun 32. üyesi oldu. İsveç'in katılımıyla NATO'nun üye sayısı 32'ye yükseldi. NATO da aynı tarihte İsveç'in ittifaka katılmasıyla toplam üye sayısının 32 olduğunu resmen duyurdu. NATO+1
Bu ayrıntı özellikle ilginç çünkü İsveç uzun yıllar askeri bağlantısızlık politikasıyla anılmıştı. Dolayısıyla İsveç'in NATO üyeliği yalnızca bir ülkenin daha listeye eklenmesi değildi; Avrupa güvenlik ortamındaki değişimin de önemli göstergelerinden biriydi.
Murat bir süre sessiz kaldı.
“Demek 32 sayısını görünce aslında son birkaç yıldaki Avrupa güvenlik tartışmalarını da hatırlamak gerekiyor.”
“Tam olarak,” dedi Elif.
Burada karakterlerin yaklaşımı da birbirini tamamlıyordu. Murat sürekli haritadaki stratejik noktaları, savunma kapasitesini ve coğrafi konumu inceliyordu. Elif ise ülkelerin toplumlarının yaşadığı tarihsel deneyimleri, kamuoyundaki tartışmaları ve farklı ülkelerin güvenlik algılarını düşünüyordu.
İkisinden birinin yaklaşımı diğerini geçersiz kılmıyordu.
Tam tersine, haritayı daha anlamlı hale getiriyordu.
[color=]Peki Bugün NATO'da Hangi Ülkeler Var?[/color]
Masadaki sohbet ilerledikçe Murat bu kez “Tam listeyi çıkaralım” dedi.
Bugün NATO'nun 32 üyesi bulunuyor:
- Arnavutluk
- Almanya
- Amerika Birleşik Devletleri
- Belçika
- Birleşik Krallık
- Bulgaristan
- Çekya
- Danimarka
- Estonya
- Finlandiya
- Fransa
- Hırvatistan
- Hollanda
- İspanya
- İzlanda
- İtalya
- Kanada
- Karadağ
- Kuzey Makedonya
- Letonya
- Litvanya
- Lüksemburg
- Macaristan
- Norveç
- Polonya
- Portekiz
- Romanya
- Slovakya
- Slovenya
- Türkiye
- Yunanistan
- İsveç
Bu sayı, NATO'nun güncel resmi üye ülke bilgileriyle uyumludur. NATO'nun resmi kaynaklarında da ittifakın 32 üyeden oluştuğu belirtilmektedir. NATO+1
[color=]32 Sayısı Neden Tek Başına Yeterli Değil?[/color]
Burada hikâyemizin belki de en önemli kısmına geliyoruz.
Bir ittifakın üye sayısını bilmek kolaydır. Zor olan, o sayının ne anlattığını anlamaktır.
Murat:
“32 ülke demek 32 farklı ordu demek.”
Elif:
“Ve aynı zamanda 32 farklı tarih, 32 farklı toplum ve güvenlik konusunda 32 farklı deneyim demek.”
Bu konuşma bana göre NATO'yu anlamanın en önemli noktalarından birini gösteriyor. Üyelerin aynı ittifakta bulunması, her konuda aynı düşünmeleri anlamına gelmiyor. NATO'nun karar mekanizmasında konsensüs önemli bir yere sahip. NATO, üyelerin siyasi ve güvenlik meselelerini görüşüp ortak kararlar aldığı bir yapı olarak tanımlanıyor. NATO+1
Bu nedenle 32 sayısını yalnızca “kaç tane ülke var?” sorusunun cevabı olarak görmek biraz eksik kalıyor.
Asıl soru belki de şu:
32 farklı ülke, ortak güvenlik konusunda nasıl aynı masada karar alabiliyor?
Bu sorunun cevabı ise NATO'nun yalnızca askerî bir yapı olmadığını anlamamıza yardımcı oluyor.
[color=]Türkiye'nin Hikâyedeki Yeri[/color]
Murat Türkiye'nin üzerine geldiğinde kısa bir süre durdu.
“Biz ne zaman katılmıştık?”
Elif hemen tarihleri kontrol etti.
Türkiye, 18 Şubat 1952'de Yunanistan ile birlikte NATO'ya katıldı. Böylece kuruluşundan yalnızca birkaç yıl sonra ittifakın üye sayısı 14'e yükseldi. NATO
Türkiye'nin konumu NATO açısından tarih boyunca dikkat çekici oldu. Avrupa ile Asya'nın kesişimindeki coğrafi konumu, Karadeniz, Akdeniz ve Orta Doğu'ya yakınlığı ve uzun yıllara yayılan ittifak üyeliği, ülkenin NATO içindeki stratejik öneminin tartışılmasına neden oldu.
Ama burada yine yalnızca haritaya bakmak yeterli değil.
Çünkü bir ülkenin NATO üyeliği, o ülkenin toplumunda güvenlik, dış politika ve uluslararası ilişkiler konusunda farklı görüşlerin ortaya çıkmasına da yol açabiliyor.
Elif bunu şöyle ifade etti:
“Haritadaki sınırlar sabit görünüyor ama insanların güvenlik algıları zaman içinde değişiyor.”
Murat da ekledi:
“Ve stratejik koşullar değiştikçe ülkelerin öncelikleri de değişiyor.”
Aslında bu iki cümle NATO'nun neden 1949'daki haliyle 2026'daki hali arasında önemli farklar olduğunu anlatıyor.
[color=]Bir Sayının İçinden Tarihe Bakmak[/color]
Sohbetimizin sonunda masadaki harita hâlâ açıktı.
Başlangıçta herkes sadece “NATO kaç ülke?” sorusunun cevabını arıyordu.
Sonunda ise konu 1949'a, Soğuk Savaş'a, Türkiye'nin üyeliğine, Avrupa'nın siyasi dönüşümüne ve İsveç'in 2024'te katılmasıyla oluşan 32 üyeli yapıya kadar uzanmıştı.
Bugün için net cevap şu:
NATO'nun 32 üyesi vardır. Son katılan ülke İsveç'tir ve İsveç 7 Mart 2024'te NATO'nun 32. üyesi olmuştur. NATO+1
Fakat bence bu sorunun daha ilginç tarafı, “32” rakamından sonra başlıyor.
Çünkü 1949'da 12 ülkeyle başlayan bir ittifakın 2024'te 32 üyeye ulaşması, Avrupa ve Kuzey Amerika'daki güvenlik anlayışının zaman içinde nasıl değiştiğini gösteren bir tarih çizgisi sunuyor. NATO'nun kuruluşundan bugüne kadar genişleme dalgaları farklı dönemlerin siyasi ve güvenlik koşullarıyla bağlantılı olarak gerçekleşti. NATO
Ve belki bir dahaki sefere biri size “NATO'da kaç ülke var?” diye sorduğunda sadece “32” demek yerine küçük bir ekleme yapabilirsiniz:
“32 ülke var; ama o 32 sayısının arkasında 1949'dan bugüne uzanan oldukça uzun bir tarih var.”
Bence asıl ilginç olan da bu.
Sizce NATO'nun tarihini anlamak için yalnızca üye ülkelerin sayısına bakmak yeterli mi? Yoksa her yeni üyeliği, gerçekleştiği dönemin siyasi ve toplumsal şartlarıyla birlikte değerlendirmek mi gerekiyor?
Kaynak olarak NATO'nun güncel üye listesi, Kuzey Atlantik Antlaşması ve NATO'nun kuruluş/genişleme tarihçesi esas alınmıştır. NATO+2NATO+2