Sabır da yalnızca sessizce beklemek değildir. Bazen sabır, haksızlık karşısında hakkını aramaktır. Bazen uzun süren bir tedaviye devam etmektir. Bazen yanlış yaptığını kabul etmek, özür dilemek ve davranışını değiştirmektir. Bazen de değiştiremeyeceği bir durum karşısında kendisini tüketmeden hayatına devam edebilmektir.
Dolayısıyla Rabbimin hikmetine inanmak, her şeyin kendiliğinden düzeleceğini düşünmek anlamına gelmek zorunda değildir. Tam tersine, insanın üzerine düşeni yaparken bütün sonuçları kontrol edemeyeceğini kabul etmesine yardımcı olabilir.
Bence burada önemli bir denge var: İnsan elinden geleni yapmalı, yapamadığı şeyler için kendisini sonsuza kadar suçlamamalı ve başına gelen her olayın nedenini bildiğini iddia etmemelidir.
8. Hikmeti ararken yapılan yanlışlar
Hikmet kavramı insana umut verebildiği gibi yanlış yorumlandığında bazı sorunlara da yol açabilir. Bu nedenle birkaç noktaya dikkat etmek gerekir.
Her olayı kesin bir mesaj olarak yorumlamak: Beklediğimiz bir şey gerçekleşmediğinde bunun mutlaka belirli bir ilahî mesaj taşıdığını söyleyemeyiz. İnsan sonradan bazı anlamlar çıkarabilir, fakat bu anlamın olayın kesin ve tek nedeni olduğunu bildiğini ileri sürmek farklı bir iddiadır.
Acı çeken kişiyi suçlamak: Bir insanın hastalığını, yoksulluğunu veya uğradığı haksızlığı inanç eksikliğiyle açıklamak hem dayanaksız hem de incitici olabilir. İnsanların yaşadığı sıkıntıların ekonomik, toplumsal, biyolojik ve kişisel nedenleri bulunabilir.
Sorumluluktan kaçmak: “Hakkımda hayırlısı buymuş” düşüncesi bazen insanın yanlış kararlarını değerlendirmesini engelleyebilir. Oysa geçmişten ders çıkarmak, gerektiğinde özür dilemek ve yeni bir yol belirlemek hikmet arayışının önemli parçalarıdır.
Başkalarının acısını küçümsemek: Bir kişinin yaşadığı olaydan güçlenerek çıkması, aynı olayın herkes için kolay veya faydalı olduğu anlamına gelmez. Her insanın iyileşme süreci farklıdır.
Yardım istemekten çekinmek: Dua etmek, aile desteği almak, uzmanlara başvurmak ve pratik çözümler üretmek birbirinin alternatifi olmak zorunda değildir. İhtiyaç duyulduğunda yardım istemek güçsüzlük göstergesi değildir.
Hikmet arayışının temelinde alçak gönüllülük bulunmalıdır. Bazen neyi bilmediğimizi kabul etmek, aceleyle açıklama yapmaktan daha doğru olabilir.
9. Kendi hayatımızda hikmetli bir bakış açısını nasıl geliştirebiliriz?
Bu kavramı günlük yaşamda daha anlamlı hâle getirmek için birkaç yöntem üzerinde durabiliriz.
İlk olarak, yaşadığımız olayla ilgili duygularımızı inkâr etmeden onları anlamaya çalışabiliriz. Üzüldüysek üzülmüşüzdür; korktuysak korkmuşuzdur. Bu duyguların varlığı inançsız olduğumuzu göstermez.
İkinci olarak, kontrol edebildiğimiz ve edemediğimiz şeyleri birbirinden ayırabiliriz. Başka birinin kararını, geçmişte yaşananları veya her türlü sonucu kontrol edemeyiz. Ancak nasıl karşılık vereceğimiz, hangi adımı atacağımız ve kimden destek isteyeceğimiz üzerinde etkimiz olabilir.
Üçüncü olarak, kendimize şu soruyu sorabiliriz: “Bu yaşadığım olaydan hangi anlamı çıkarıyorum ve bu anlam beni nasıl bir davranışa yöneltiyor?”
Örneğin, bir arkadaşımız bizi hayal kırıklığına uğrattığında herkese güvenmeme kararı alabiliriz. Ancak daha dengeli bir sonuç, güven konusunda dikkatli olmak ve insanları davranışlarına göre değerlendirmek olabilir. İkinci yaklaşım, yaşananlardan ders çıkarırken gelecekteki ilişkilerimizi de bütünüyle kapatmamamıza yardımcı olur.
Dördüncü olarak, şükür ve umut duygusunu gerçek sorunları görmezden gelmeden geliştirebiliriz. Hayatımızda minnet duyduğumuz şeyleri fark etmek, yaşadığımız güçlüklerin yok olduğu anlamına gelmez. İki durum aynı anda var olabilir: Hem zorlanabilir hem de sahip olduğumuz bazı imkânlar için şükredebiliriz.
Son olarak, hikmeti yalnızca kendi hayatımızda aramamalıyız. Başkasının yükünü hafifletmek, haksızlık karşısında adil davranmak, bir yakınımızı dinlemek veya ihtiyacı olan birine destek olmak da hikmetli davranışın somut örnekleri olabilir.
Çünkü bilgi, anlayış ve iyilik davranışa dönüşmediğinde hayat üzerindeki etkisi sınırlı kalabilir.
10. Sonuç: Rabbimin hikmeti bazen anlamak, bazen de doğru davranabilmektir
“Rabbimin hikmeti ne demek?” sorusuna verilecek cevap yalnızca “Her şeyin bir sebebi vardır” cümlesinden ibaret değildir. İslam düşüncesinde hikmet; bilgi, doğru değerlendirme, adalet, ölçülülük ve hayırlı davranışlarla ilişkilidir. Allah'ın her şeyi kuşatan bilgisine inanmak, insanın kendi bilgisinin sınırlı olduğunu kabul etmesini de gerektirir.
Hayatımızda öyle olaylar vardır ki neden yaşandığını hemen anlayamayız. Bazılarının sonuçlarını yıllar sonra farklı değerlendirebiliriz. Bazılarında ise kesin bir açıklamaya ulaşamayabiliriz. Bu belirsizlik karşısında inancımızdan güç alabilir, elimizden geleni yapabilir ve kendimize karşı daha merhametli davranabiliriz.
Bana göre hikmetin en önemli yönlerinden biri, insanı hem umutlu hem sorumlu tutabilmesidir. Umut, gelecekte daha iyi ihtimallerin bulunabileceğini hatırlatır. Sorumluluk ise bu ihtimaller için adım atmamız gerektiğini gösterir. Merhamet de yaşadığımız sıkıntıların başkalarının acılarını anlamamıza yardımcı olmasını sağlar.
Bir olayın ilahî hikmetini kesin olarak bildiğimizi iddia etmeden de o olay karşısında dürüst, sabırlı, adil ve yardımsever davranabiliriz. Belki de günlük hayatta üzerinde en fazla durmamız gereken şey, her sorunun cevabını bulmak değil, cevabını bilmediğimiz zamanlarda nasıl davranacağımızdır.
Forumda birlikte tartışalım
1. Sizce “Rabbimin hikmeti” ile “Her işte bir hayır vardır” ifadeleri arasında nasıl bir fark bulunuyor?
2. Hayatınızda ilk başta olumsuz gördüğünüz, fakat zamanla size farklı bir bakış açısı kazandıran bir olay yaşadınız mı? Bu deneyimden ne öğrendiniz?
3. Sizce sabır, yaşananları kabullenmek midir, yoksa şartları değiştirmek için mücadele ederken umudunu korumak mıdır?
4. Zor bir dönemden geçen bir insana “Bunda da bir hikmet vardır” demek sizce ne zaman teselli edici, ne zaman incitici olabilir?
5. İnanç, psikolojik destek ve somut çözüm arayışının birlikte yürütülmesi hakkında ne düşünüyorsunuz?
6. Bir olayın neden yaşandığını bilmesek bile o olay karşısında doğru davranmanın başlı başına bir hikmet olduğunu düşünüyor musunuz?
Hepimizin hayat tecrübesi, inancı ve olaylara bakış açısı farklı. Birbirimizi yargılamadan, özellikle zor dönemlerden geçen insanların duygularını küçümsemeden fikirlerimizi paylaşabilirsek bu konu üzerine daha anlamlı bir sohbet gerçekleştirebiliriz.
Metni kısaltıp tekrarları azaltKaynak ve araştırma bölümünü sadeleştir
Metni kısaltıp tekrarları azalt
Kaynak ve araştırma bölümünü sadeleştir
Cinsiyetler bölümünü yeniden çerçevele
Dolayısıyla Rabbimin hikmetine inanmak, her şeyin kendiliğinden düzeleceğini düşünmek anlamına gelmek zorunda değildir. Tam tersine, insanın üzerine düşeni yaparken bütün sonuçları kontrol edemeyeceğini kabul etmesine yardımcı olabilir.
Bence burada önemli bir denge var: İnsan elinden geleni yapmalı, yapamadığı şeyler için kendisini sonsuza kadar suçlamamalı ve başına gelen her olayın nedenini bildiğini iddia etmemelidir.
8. Hikmeti ararken yapılan yanlışlar
Hikmet kavramı insana umut verebildiği gibi yanlış yorumlandığında bazı sorunlara da yol açabilir. Bu nedenle birkaç noktaya dikkat etmek gerekir.
Her olayı kesin bir mesaj olarak yorumlamak: Beklediğimiz bir şey gerçekleşmediğinde bunun mutlaka belirli bir ilahî mesaj taşıdığını söyleyemeyiz. İnsan sonradan bazı anlamlar çıkarabilir, fakat bu anlamın olayın kesin ve tek nedeni olduğunu bildiğini ileri sürmek farklı bir iddiadır.
Acı çeken kişiyi suçlamak: Bir insanın hastalığını, yoksulluğunu veya uğradığı haksızlığı inanç eksikliğiyle açıklamak hem dayanaksız hem de incitici olabilir. İnsanların yaşadığı sıkıntıların ekonomik, toplumsal, biyolojik ve kişisel nedenleri bulunabilir.
Sorumluluktan kaçmak: “Hakkımda hayırlısı buymuş” düşüncesi bazen insanın yanlış kararlarını değerlendirmesini engelleyebilir. Oysa geçmişten ders çıkarmak, gerektiğinde özür dilemek ve yeni bir yol belirlemek hikmet arayışının önemli parçalarıdır.
Başkalarının acısını küçümsemek: Bir kişinin yaşadığı olaydan güçlenerek çıkması, aynı olayın herkes için kolay veya faydalı olduğu anlamına gelmez. Her insanın iyileşme süreci farklıdır.
Yardım istemekten çekinmek: Dua etmek, aile desteği almak, uzmanlara başvurmak ve pratik çözümler üretmek birbirinin alternatifi olmak zorunda değildir. İhtiyaç duyulduğunda yardım istemek güçsüzlük göstergesi değildir.
Hikmet arayışının temelinde alçak gönüllülük bulunmalıdır. Bazen neyi bilmediğimizi kabul etmek, aceleyle açıklama yapmaktan daha doğru olabilir.
9. Kendi hayatımızda hikmetli bir bakış açısını nasıl geliştirebiliriz?
Bu kavramı günlük yaşamda daha anlamlı hâle getirmek için birkaç yöntem üzerinde durabiliriz.
İlk olarak, yaşadığımız olayla ilgili duygularımızı inkâr etmeden onları anlamaya çalışabiliriz. Üzüldüysek üzülmüşüzdür; korktuysak korkmuşuzdur. Bu duyguların varlığı inançsız olduğumuzu göstermez.
İkinci olarak, kontrol edebildiğimiz ve edemediğimiz şeyleri birbirinden ayırabiliriz. Başka birinin kararını, geçmişte yaşananları veya her türlü sonucu kontrol edemeyiz. Ancak nasıl karşılık vereceğimiz, hangi adımı atacağımız ve kimden destek isteyeceğimiz üzerinde etkimiz olabilir.
Üçüncü olarak, kendimize şu soruyu sorabiliriz: “Bu yaşadığım olaydan hangi anlamı çıkarıyorum ve bu anlam beni nasıl bir davranışa yöneltiyor?”
Örneğin, bir arkadaşımız bizi hayal kırıklığına uğrattığında herkese güvenmeme kararı alabiliriz. Ancak daha dengeli bir sonuç, güven konusunda dikkatli olmak ve insanları davranışlarına göre değerlendirmek olabilir. İkinci yaklaşım, yaşananlardan ders çıkarırken gelecekteki ilişkilerimizi de bütünüyle kapatmamamıza yardımcı olur.
Dördüncü olarak, şükür ve umut duygusunu gerçek sorunları görmezden gelmeden geliştirebiliriz. Hayatımızda minnet duyduğumuz şeyleri fark etmek, yaşadığımız güçlüklerin yok olduğu anlamına gelmez. İki durum aynı anda var olabilir: Hem zorlanabilir hem de sahip olduğumuz bazı imkânlar için şükredebiliriz.
Son olarak, hikmeti yalnızca kendi hayatımızda aramamalıyız. Başkasının yükünü hafifletmek, haksızlık karşısında adil davranmak, bir yakınımızı dinlemek veya ihtiyacı olan birine destek olmak da hikmetli davranışın somut örnekleri olabilir.
Çünkü bilgi, anlayış ve iyilik davranışa dönüşmediğinde hayat üzerindeki etkisi sınırlı kalabilir.
10. Sonuç: Rabbimin hikmeti bazen anlamak, bazen de doğru davranabilmektir
“Rabbimin hikmeti ne demek?” sorusuna verilecek cevap yalnızca “Her şeyin bir sebebi vardır” cümlesinden ibaret değildir. İslam düşüncesinde hikmet; bilgi, doğru değerlendirme, adalet, ölçülülük ve hayırlı davranışlarla ilişkilidir. Allah'ın her şeyi kuşatan bilgisine inanmak, insanın kendi bilgisinin sınırlı olduğunu kabul etmesini de gerektirir.
Hayatımızda öyle olaylar vardır ki neden yaşandığını hemen anlayamayız. Bazılarının sonuçlarını yıllar sonra farklı değerlendirebiliriz. Bazılarında ise kesin bir açıklamaya ulaşamayabiliriz. Bu belirsizlik karşısında inancımızdan güç alabilir, elimizden geleni yapabilir ve kendimize karşı daha merhametli davranabiliriz.
Bana göre hikmetin en önemli yönlerinden biri, insanı hem umutlu hem sorumlu tutabilmesidir. Umut, gelecekte daha iyi ihtimallerin bulunabileceğini hatırlatır. Sorumluluk ise bu ihtimaller için adım atmamız gerektiğini gösterir. Merhamet de yaşadığımız sıkıntıların başkalarının acılarını anlamamıza yardımcı olmasını sağlar.
Bir olayın ilahî hikmetini kesin olarak bildiğimizi iddia etmeden de o olay karşısında dürüst, sabırlı, adil ve yardımsever davranabiliriz. Belki de günlük hayatta üzerinde en fazla durmamız gereken şey, her sorunun cevabını bulmak değil, cevabını bilmediğimiz zamanlarda nasıl davranacağımızdır.
Forumda birlikte tartışalım
1. Sizce “Rabbimin hikmeti” ile “Her işte bir hayır vardır” ifadeleri arasında nasıl bir fark bulunuyor?
2. Hayatınızda ilk başta olumsuz gördüğünüz, fakat zamanla size farklı bir bakış açısı kazandıran bir olay yaşadınız mı? Bu deneyimden ne öğrendiniz?
3. Sizce sabır, yaşananları kabullenmek midir, yoksa şartları değiştirmek için mücadele ederken umudunu korumak mıdır?
4. Zor bir dönemden geçen bir insana “Bunda da bir hikmet vardır” demek sizce ne zaman teselli edici, ne zaman incitici olabilir?
5. İnanç, psikolojik destek ve somut çözüm arayışının birlikte yürütülmesi hakkında ne düşünüyorsunuz?
6. Bir olayın neden yaşandığını bilmesek bile o olay karşısında doğru davranmanın başlı başına bir hikmet olduğunu düşünüyor musunuz?
Hepimizin hayat tecrübesi, inancı ve olaylara bakış açısı farklı. Birbirimizi yargılamadan, özellikle zor dönemlerden geçen insanların duygularını küçümsemeden fikirlerimizi paylaşabilirsek bu konu üzerine daha anlamlı bir sohbet gerçekleştirebiliriz.
Metni kısaltıp tekrarları azaltKaynak ve araştırma bölümünü sadeleştir
Metni kısaltıp tekrarları azalt
Kaynak ve araştırma bölümünü sadeleştir
Cinsiyetler bölümünü yeniden çerçevele